Choroba Parkinsona – objawy, przyczyny oraz leczenie

Choroba Parkinsona (PD – Parkinson’s Disease) manifestuje się zaburzeniami ruchowymi które pojawiają się w różnych częściach ciała. Najczęściej kojarzona jest z drżeniem rąk, ale to tylko jeden z jej objawów. Obejmuje proces zwyrodnieniowy układu nerwowego ujawniający się przeważnie po 55. roku życia.

Objawy

Objawy choroby Parkinsona pojawiają się i narastają powoli i stopniowo w ciągu kilku lat. Mogą wystąpić:
  • spowolnienia ruchowe,
  • niezgrabność w ruchach,
  • zaburzenia równowagi,
  • trudności z wykonywaniem takich prostych czynności jak wstawanie z krzesła czy z łóżka.
Nie wszystkie objawy parkinsonizmu muszą wystąpić u każdego chorego. Klasyczne objawy choroby to:
  • sztywność mięśniowa (zwiększenie napięcia mięśniowego),
  • spowolnienie ruchowe (bradykinezja),
  • drżenie spoczynkowe (u niektórych chorych),
  • trudności w rozpoczynaniu wykonywania ruchów dowolnych.
U chorych pojawiają się trudności z wykonywaniem ruchów precyzyjnych. W efekcie zmienia się ich charakter pisma które staje się coraz mniejsze i niewyraźne. Mogą się pojawić różne, inne objawy choroby takie jak:
  • specyficzny rodzaj drżenia palców i kciuka określany jako „kręcenie pigułek”,
  • trudności w inicjacji ruchów dowolnych,
  • przodopochylenie tułowia,
  • zaburzenia chodu: małe, szurające kroczki i brak balansowania kończyn górnych,
  • zaburzenia równowagi – u chorych z chorobą Parkinsona często zdarzają się upadki,
  • niewyraźna, cicha mowa,
  • trudności w połykaniu,
  • brak mimiki twarzy,
  • rzadkie mruganie.

Jak można leczyć chorobę Parkinsona?

Początkowo chorzy dobrze reagują klinicznie na lewodopę a objawy parkinsonowskie mogą być w pełni kontrolowane. Jednak w miarę upływu czasu, postępujący charakter choroby sprawia, że lewodopa staje się mniej skuteczna i coraz częściej pojawiają się okresy nasilenia objawów parkinsonowskich. Pacjenci zaczynają doświadczać nagłych zmian w sprawności ruchowej: albo dobra, w pełni kontrolowana sprawność motoryczna (określana jako czas „on”) albo ograniczona czy zmniejszona sprawność ruchowa (określana jako czas „off”).
Oczywiście, tempo rozwijania się i nasilania objawów choroby jest wysoce zróżnicowane pomiędzy poszczególnymi chorymi i nie można określić momentu, kiedy te ruchowe problemy się pojawią. Zmiany częstości podawania leku i wysokości dawki lewodopy mogą niekiedy zmniejszyć te fluktuacje ruchowe. Również równoległe podawanie innych leków może poprawić skuteczność działania lewodopy. Do tych innych leków należą: inhibitory COMT, agoniści dopaminy, selegilina.

Zabiegi neurochirurgiczne

Chorych nie reagujących na konwencjonalne leczenie farmakologiczne możemy obecnie próbować leczyć stosując jedną z nowych technik chirurgicznych. Zabiegi te z reguły stosuje się u chorych z nasilonym drżeniem. Talamotomia jest to zabieg, podczas którego chirurg niszczy niewielki obszar struktury mózgu zwanej wzgórzem, osiągając w ten sposób zmniejszenia drżenia u ok. 80-90% chorych. Nadal toczą się badania które mają ocenić wartość terapeutyczną przeszczepiania tkanki płodowej do jąder podstawy w celu przywrócenia wytwarzania dopaminy.
Choć techniki te pozostają nadal w stadium eksperymentalnym, a ponadto stwarzają wiele problemów etycznych, chirurdzy w Szwecji i w Stanach Zjednoczonych wykonują te zabiegi wszczepiając płodową tkankę mózgową do jąder podstawy pacjentom z zaawansowaną chorobą Parkinsona. Pewna liczba tak leczonych chorych wykazuje znaczną poprawę, a u niektórych z nich poprawa jest tak duża, że mogą grać w tenisa, jeździć na nartach i prowadzić samochód.

Jaką dietę stosować?

Dietę z regulowaną podażą białka w ciągu doby zaleca się osobom z chorobą Parkinsona leczonym preparatami L-DOPA np. Madoparem lub w leczeniu skojarzonym z innymi grupami leków, u których występuje oporność na działanie leku. Jeżeli chory skarży się na występowanie fluktuacji ruchowych czyli zmian sprawności ruchowych w ciągu doby, które utrudniają aktywność to taka dieta może pomóc w uregulowaniu tego zjawiska.
 
Dieta z regulowaną podażą białka polega na dostarczeniu na śniadanie II śniadanie, obiad i podwieczorek łącznie około 7g białka. Pozostała ilość białka powinna być spożyta podczas wieczornego posiłku.
 
Produktami bogatobiałkowymi, których spożycie powinno być ograniczone do kolacji są:
wyroby mięsne i rybne, białko jaja, produkty mleczne, ciasta, ciastka, czekolada i inne słodycze, produkty ze zbóż (pszenicy, żyta, owsa, jęczmienia).
Żywnością niskobiałkową dozwoloną są: ryż, kukurydza, kasza gryczana, większość warzyw i owoców, oleje i tłuszcze, pieczywo zawierające mało białka, miód, dżemy napoje typu: kawa, herbata, soki owocowe i warzywne.
Zadaniem takiej diety jest utrzymanie możliwie dobrego stanu odżywienia chorego, przez dostarczenie potrzebnej ilości energii, białka, tłuszczu, węglowodanów, składników mineralnych i witamin w zależności od wieku, płci i aktywności fizycznej.
 
Specyfika tej diety nastręcza duże trudności przy układaniu jadłospisów, polegające na prawidłowym zbilansowaniu wszystkich składników odżywczych.
Ograniczenia w spożywaniu pokarmów białkowych aż do kolacji mogą stwarzać ryzyko dostarczenia niewystarczającej ilości wapnia i żelaza z posiłkami w ciągu doby. Wieczorny posiłek oparty na produktach wysokobiałkowych staje się obfity i większy objętościowo co może powodować u chorych duże problemy w realizacji powyższych zaleceń.

Niestety dieta ta wymaga suplementacji celem niedopuszczenia do wystąpienia niedoborów niektórych składników mineralnych.
Jedno trzeba stwierdzić, że na efekty takiej diety chorzy nie muszą długo czekać, choć wymaga ona od nich zmiany dotychczasowych nawyków żywieniowych i dużej motywacji.

Edytowano:
06-07-2019, godz. 18:16
Źródła:ž
1.  Schiefele Staudt Dach, Choroby wieku podeszłego-postępowanie pielęgnacyjne [w:], Pielęgniarstwo geriatryczne, pod red.: Galusa K., Wydawnictwo Medyczne Urban&Partner, Wrocław 1998, Wydanie I, s. 26-28, 32-34, 41-43.
ž2.  Adamczyk K., Pielęgnowanie chorych po udarach mózgowych, Wydawnictwo Czelej, Lublin 2003.
ž3.  Adamczyk K., Turowski K., Procedury pielęgnowania w neurologii i neurochirurgi, Wydawnictwo NeuroCentrum, Lublin 2007.
4.  žAdamczyk K., Pielęgniarstwo neurologiczne, Wydawnictwo Czelej, Lublin 2000, Wydanie I.
ž5.  Muszalik M., Formy opieki nad osobami w starszym wieku, [w:], Kompendium pielęgnowania pacjentów w starszym wieku, pod red. Kędziory- Kornatowskiej K., Muszalik M. Wydawnictwo Czelej, Lublin 2007, Wydanie I.
ž6.  Ślusarska B. ,Zarzycka K.,  Zahradniczek  K., Podstawy pielęgniarstwa tom I. Podręcznik dla studentów i absolwentów kierunków: Pielęgniarstwo i Położnictwo, Wydawnictwo Czelej, Lublin 2008., Wydanie II.

Leave a Reply

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.