Schorzenia obwodowego układu nerwowego

Nerwy obwodowe

Nerwy obwodowe to nerwy mieszane czyli ruchowo – czuciowe. Ich uszkodzenia powodują:
  • zaburzenia czucia,
  • niedowłady wiotkie po uszkodzeniu.
 Przyczyny uszkodzeń nerwów obwodowych:
  • guzy,
  • zakażenia,
  • czynniki metaboliczne i toksyczne.

Parestezja

Spaczone odczuwanie zwykłych bodźców występujące w postaci:
  • mrowienia,
  • drętwienia,
  • cierpnięcia,
  • szczypania- lekkie dotknięcie,
  • inaczej czucie opaczne – przykre wrażenie, najczęściej mrowienie, drętwienie, uczucia zmian temperatury lub „przebiegania prądu”.

Kauzalgia

Kauzalgia to przykry ból o charakterze palenia i pieczenia – objaw podrażnienia po niecałkowitym uszkodzeniu nerwów obwodowych. Bóle o charakterze palącym lub piekącym występujące po urazowym uszkodzeniu nerwów obwodowych, nasilające się pod wpływem nawet słabych bodźców dotykowych (przeczulica).
Najlżejsze uszkodzenia – przejściowe zaburzenia czynności spowodowane krótkotrwałym uciskiem
Jeśli ucisk długotrwały – w osłonkach nerwu rozwijają się zmiany nieodwracalne
Najcięższe objawy powoduje przerwanie wypustek osiowych i osłonek nerwu.
 
Powrót czynności nerwu przyspieszają:
  • masaże,
  • gimnastyka,
  • ciepłe okłady parafinowe,
  • galwanizacja.

Porażenie nerwu twarzowego

Pojawia się nagle, bez uchwytnych przyczyn, Bywa poprzedzone ochłodzeniem twarzy – np. jazda autobusem, pociągiem przy otwartym oknie. Następuje obrzęk nerwu w następstwie zmian naczynioruchowych oraz jego ucisk i i niedokrwienie w wąskim kanale kostnym.
 
Objawy zniesienia lub upośledzenie wszelkich ruchów połowy twarzy:
  • nie zamykanie oka,
  • trudności z mruganiem powieką,
  • trudności z marszczeniem czoła po stronie niedowładu,
  • opadnięcie kącika ust,
  • wyciekanie śliny,
  • wygładzony fałd nosowo wargowy,
  • bóle za uchem,
  • nadmierne łzawienie oka po stronie porażonej,
  • zaburzenia smaku,
  • nadwrażliwość na dźwięki.
Leczenie: ochrona rogówki oka przed wysychaniem, stosowanie okładów ciepłych na twarz, kompresów żelowych, lampa sollux, bez przeciągów, masaż twarzy.
50% przypadków po 3-6 tyg całkowite wyleczenie.

Uszkodzenie nerwu promieniowego

Objaw –> opadająca ręka. Dotyczy przedramienia, ramienia i dołu pachowego:
    • w czasie snu,
    • upojenia alkoholowego,
    • szczudła,
    • zwichnięcie w stawie barkowym,
    • ucisk opaski nieprawidłowo założonej w czasie krwotoku.
Leczenie: okłady parafinowe, masaże, gimnastyka.

Uszkodzenie nerwu łokciowego

Przyczyny:
  • zwichnięcie stawu,
  • złamanie kości w okolicy stawu łokciowego,
  • praca polegająca na silnym opieraniu się na łokciu to najczęstsze przyczyny uszkodzenia nerwu łokciowego.
 Objawy: 
    • ból ręki,
    • parestezje,
    • niedowłady,
    • zaniki mięśni,
Najbardziej narażone grupy zawodowe: zegarmistrze, krawcy, telefonistki.
Połączenia nerwowe
Połączenia nerwowe

Uszkodzenie nerwu kulszowego

Zostają porażone wszystkie mięśnie stopy i palców oraz zginacze stawu kolanowego. Objawy uszkodzenia nerwu kulszowego:
  • opadanie stopy – upośledzenie chodu,
  • zniesienie odruchu skokowego,
  • zniesione czucie na zewnętrznej powierzchni kończyny.
Przyczyny:
  • rany cięte i postrzałowe,
  • złamania kości udowej i miednicy,
  • guzy miednicy,
  • ucisk głowy płodu w czasie porodu,
  • niewłaściwie wykonane wstrzyknięcie domięśniowe.

Polineuropatia

Polineuropatia (zapalenie wielonerwowe) jest zespołem uszkodzenia wielu nerwów obwodowych.
Objawy polineuropatii:
  • niedowłady symetryczne obustronne wiotkie albo porażenia,
  • zaburzenia czucia – parestezje, osłabienie lub zniesienie czucia – skarpetki, rękawiczki,
  • brak lub osłabienie odruchów, bóle,
  • objawy wegetatywne – zaburzenia naczynioruchowe, odżywcze – zmiany troficzne skóry i jej przydatków, zaburzenia potliwości.
Przyczyny:
  • zatrucia wewnątrzpochodne – mocznica, cukrzyca, porfiria,
  • zatrucia zewnątrzpochodne – arsen, ołów, dwusiarczek węgla, sulfonamidy,
  • choroby zakaźne i alergiczne – błonica, dur brzuszny,
  • niedożywienie i awitaminoza B1,
  • choroby naczyń krwionośnych.
 Pielęgnowania i rehabilitacja w Polineuropatii:
  • zapobieganie przykurczom,
  • właściwe ułożenie zapobiegające opadaniu stóp i zanikom mięśniowym,
  • skóra nadmiernie rogowacieje,
  • paznokcie stają się kruche i łamliwe.
  • na skórze sinica, łatwość oziębień,
  • nadmierne pocenie się – pielęgnacja skóry.

Zespoły korzeniowe

Zespoły korzeniowe – Zespół chorobowy spowodowany zmianami tarczy międzykręgowej. Prowadzą one do uwypuklenia i wypadnięcia jądra miażdżystego oraz do ucisku korzeni rdzeniowych
Bólpoprzedzony urazem – dźwignięciem ciężaru w pozycji pochylonej, nagłym ruchem tułowia, kaszlem, kichnięciem osoby, która wcześniej miała bóle krzyża.
Ból kręgosłupa, pośladka, potem jednej kończyny. Umiejscowienie bólu poniżej kolana zależy od tego , który korzonek jest podrażniony
Siadanie, wstawanie z krzesła, kładzenie się do łóżka – powoli i z trudnością
Bóle korzeniowe:
  • są silne, uporczywe, bardzo dolegliwe i trudne do usunięcia,
  • nasila go stres, który zwiększa napięcie mięśni,
  • choroba społeczna,
  • następstwo zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa,
  • dochodzi do ucisku korzeni i wywołania bólu, parestezji, ubytków czucia, niedowładów, zaników mięśniowych.
Profilaktyka nawrotów bólów krzyża:
  • nauczenie się wypoczywania – picie dużych ilości płynów, ćwiczenia oddechowo – ruchowe,
  • eliminacja stresu, człowiek wiecznie spięty – to osobowość bólów krzyża,
  • aktywny tryb życia – ćwiczenia ogólno-kondycyjne, – chodzenie dziennie ok. 3 km – co wzmocnia mięśnie brzucha,
  • utrzymanie prawidłowej postawy ciała podczas spania, dźwigania, chodzenia, jazdy samochodem,
  • unikanie chodzenia po schodach i nierównym terenie,
  • rzucenie palenia papierosów, które zwężają naczynia krwionośne.
Leczenie:
  • unieruchomienie i odciążenie kręgosłupa,
  • ułożenie chorego z kończynami ugiętymi w stawach biodrowych i kolanowych pod kątem prostym,
  • masaże, okłady parafinowe, ultradźwięki, prądy diadynamiczne,
  • leki przeciwbólowe, przeciwzapalne, leki zmniejszające napięcie mięśni,
  • ćwiczenia mięśni brzucha i mięśni przykręgosłupowych.

Nerwoból nerwu trójdzielnego

Nerwoból nerwu trójdzielnego może być pierwotny i wtórny.
Pierwotny :
  • podmuch zimnego powietrza,
  • mówienie, jedzenie, lub dotknięcie twarzy.
Wtórny
  • spowodowany procesem chorobowym przebiegającym w otoczeniu gałązek n. trójdzielnego – drętwienie, mrowienie, rzadziej silnego bólu.
Nerwoból nerwu trójdzielnego jest najczęstszym nerwobólem. Choroba rzadko rozpoczyna się przed 35 rokiem życia; zazwyczaj chorują na nią ludzie starsi, kobiety nieco częściej niż mężczyźni.

Napady bólowe nerwu trójdzielnego

Podział napadów bólu nerwu trójdzielnego:
  • napadowe,
  • nagle się pojawiające,
  • o charakterze piekącym i rwącym.
 Charakterystyka napadów bólów nerwu trójdzielnego:
  • każdy napad składa się z kilku silnych, błyskawicznych bólów trwających  kilka lub kilkadziesiąt sekund,
  • przerwy między napadami są rozmaite,
  • w czasie napadu chory może się krzywić, przerywać rozmowę, przyciskać ręką policzek.

Pacjenci z neuralgią nerwu trójdzielnego

  • Przygnębieni – leżą w łóżku z głowa okrytą kołdrą;
  • Odmawiają posiłków – żucie wywołuje atak bólu;
  • Unikają gwałtownych ruchów powietrza;
  • Niechętnie poddają się toalecie ciała, toalecie jamy ustnej;
  • Nie golą się nie czeszą aby nie spowodować bólu;
  • W nocy źle sypiają;
  • Obawiają się silnego bólu.

Leczenie neuralgii nerwu trójdzielnego

Leczenie Neuralgii jest wielospecjalistyczne i jak w każdej chorobie najważniejsze jest znalezienie przyczyny. Stosowane są:
  • niesterydowe leki przeciwzapalne oraz leki przeciwpadaczkowe,
  • metody fizykoterapeutyczne np.: naświetlania lampą Sollux, jonoforezy, laseroterapii, czy też akupunktury,
  • blokady ze środkiem znieczulającym, które łagodzą ból,
  • jeśli przyczyną neuralgii nerwu trójdzielnego jest konflikt naczyniowo- nerwowy wykonuje się zabiegi neurochirurgiczne polegający na odbarczeniu tegoż konfliktu, czyli odsunięciu wszystkich naczyń od nerwu.
žŹródła:ž
ž1.  Schiefele Staudt Dach, Choroby wieku podeszłego-postępowanie pielęgnacyjne [w:], Pielęgniarstwo geriatryczne, pod red.: Galusa K., Wydawnictwo Medyczne Urban&Partner, Wrocław 1998, Wydanie I, s. 26-28, 32-34, 41-43.
žž2.  Adamczyk K., Pielęgnowanie chorych po udarach mózgowych, Wydawnictwo Czelej, Lublin 2003.
žž3.  Adamczyk K., Turowski K., Procedury pielęgnowania w neurologii i neurochirurgi, Wydawnictwo NeuroCentrum, Lublin 2007.
ž4.  žAdamczyk K., Pielęgniarstwo neurologiczne, Wydawnictwo Czelej, Lublin 2000, Wydanie I.
žž5.  Muszalik M., Formy opieki nad osobami w starszym wieku, [w:], Kompendium pielęgnowania pacjentów w starszym wieku, pod red. Kędziory- Kornatowskiej K., Muszalik M. Wydawnictwo Czelej, Lublin 2007, Wydanie I.
žž6.  Ślusarska B. ,Zarzycka K.,  Zahradniczek  K., Podstawy pielęgniarstwa tom I. Podręcznik dla studentów i absolwentów kierunków: Pielęgniarstwo i Położnictwo, Wydawnictwo Czelej, Lublin 2008., Wydanie II.

Dodaj komentarz

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.