Jaskra – objawy, przyczyny oraz leczenie

žJaskra to popularna wada wzroku, która dotyczy około 67 milionów ludzi na całym świecie. Natomiast w samej Polsce około 800 tys., z których leczy się jedynie 150 tys., czyli tylko jedna siódma chorych. 
žJeszcze do niedawna sądzona, że na jaskrę chorują osoby po 40 roku życia. Teraz okazuje, się że może zachorować dosłownie każdy – dzieci, młodzież. žSzczególnie narażone są osoby, których członkowie rodziny mają jaskrę.
žGłówną przyczyną jaskry jest wzrost ciśnienia śródgałkowego, ale także długotrwałe niedokrwienie nerwu wzrokowego, spowodowanego m.in. podwyższonym poziomem cholesterolu.
žNajczęściej występuje tzw. jaskra z otwartym kątem przesączenia, która jest jednocześnie najbardziej niebezpieczna, gdyż przez 15-20 lat rozwija się całkowicie bezobjawowo.
žPierwsze objawy pojawiają się dopiero wtedy gdy zmiany w nerwie wzrokowym są już zaawansowane. Najpierw dochodzi do stopniowej utraty pola widzenia. A gdy dojdzie do zaniku nerwu, chorzy tracą wzrok, nieodwracalnie.
žPacjenci, którzy cierpią na inny rodzaj jaskry zaczynają widzieć koła tęczowe wokół źródeł światła np. wokół świecy czy żarówki. Mają pogorszoną ostrość wzroku, odczuwają ból oka i nad okiem, mają wysokie ciśnienie w oku oraz nudności i wymioty.

Przyczyny jaskry

  • žpodwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe,
  • žwiek,
  • žwystępowanie rodzinne,
  • žczynniki genetyczne,
  • žrasa,
  • žschorzenia ogólne,
  • žnikotynizm,
  • žschorzenia miejscowe (m.in.: krótkowzroczność, zespół eksfoliacji, zespół rozproszonego barwnika, przebyte nawrotowe zapalenia błony naczyniowe).

Przyczyny jaskry wynikające ze schorzeń ogólnych

1.  Choroby układu krążenia (m.in. nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie, przebyte zawały mięśnia sercowego, udary mózgu, angiopatia cukrzycowa, hiperlipidemia, stres, zespoły naczynioskurczowe, np. migreny, zespół Raynauda).
2.  Zmiany w ilości i jakości krwi krążącej (m.in. wstrząs hipowolemiczny, niedokrwistość, choroby układu oddechowego, zaburzenia krzepnięcia).
 
žWszystkie przyczyny choroby oczu jaką jest jaskra nie są całkowicie znane. Wedle wszelkich dostępnych danych głównym powodem jest zbyt wysokie ciśnienie śródgałkowe.
ž
Wyróżnia się dwie zasadnicze przyczyny jaskry niedokrwienna i mechaniczna.
 
JASKRA NIEDOKRWIENNAž
Pierwsza hipoteza zakłada, że nadmierne ciśnienie wewnątrz gałki ocznej powoduje utrudniony lub w skrajnych sytuacjach całkowicie niemożliwy, przepływ krwi przez naczynia w oku. žPowoduje to częściowe lub zupełne zablokowanie dopływu odpowiedniej ilości krwi, co doprowadza do niebezpiecznej sytuacji niedokrwienia nerwu wzrokowego, co skutkuje jego uszkodzeniem.
 
JASKRA MECHANICZNAž
Wyższe niż optymalne ciśnienie śródgałkowe powoduje ucisk nerwów wzrokowych, co prowadzi do uszkodzenia nerwu a w rezultacie do stopniowej utraty pola widzenia, kończąc na nieodwracalnej ślepocie.

Homeostaza ciśnienia śródgałkowego

žCzęsto podaje się w literaturze, że prawidłowy poziom ciśnienia śródgałkowego to poniżej 21mmHg. Należy jednak przyjąć to jedynie za punkt wyjścia, dlatego że u jednych pacjentów ciśnienie 20 mm Hg może nie powodować dolegliwości, natomiast szczególnie u pacjentów zagrożonych genetycznie, będzie sprawiać problemy.
W sytuacji idealnej równowagi, oko produkuje ciecz wodnistą i nie są to łzy, wypełniającą przednią i tylną komorę oka. Substancja wodnista pełni zasadnicze funkcje: zaopatruje soczewkę, tęczówkę i rogówkę w substancje odżywcze oraz czyści je tworząc jednocześnie barierę ochronną przed czynnikami zewnętrznymi. Dodatkowo zapewnia optymalne ciśnienie umożliwiając utrzymanie napięcia ścian gałki ocznej.
žHomeostaza ciśnienia śródgałkowego oka ma miejsce wtedy gdy odpływ płynu wodnistego przez tzw. kąt przesączania znajdujący się między rogówką a nasadą tęczówki, odbywa się z taką samą prędkością, z jaką jest produkowana przez nabłonek ciała rzęskowego. Zbyt wysokie ciśnienie dla danego oka jest główną przyczyną rozwoju jaskry.

Objawy jaskry

Wyróżnia się ponad 30 typów jaskry i przynajmniej tyle samo objawów. Najbardziej charakterystyczne symptomy, które mogą świadczyć o niebezpiecznych procesach zachodzących w oku to:
  • žporanne migreny,
  • žintensywny ból gałki ocznej,
  • žczęste bóle głowy,
  • žzmiana ostrości widzenia,
  • žpogorszenie pola widzenia,
  • žkoła tęczowe wokół źródła światła,
  • žprzewlekłe zapalenie spojówek nie poddające się leczeniu.
Sygnałem są też stale zimne ręce i stopy, świadczące  o zaburzeniu krążenia. Szczególnie narażone są osoby po 35 roku życia. Gdy na jaskrę chorują twoi krewni,  ty też możesz ją mieć, np. gdy jaskrę ma matka, ryzyko wzrasta do 60%. Chorobę może wywołać zbyt wysokie lub zbyt niskie ciśnienie, długotrwały stres i tzw. zespół naczynioskurczowy. W grupie ryzyka znajdują się też osoby krótkowidzące.
žJaskra jest chorobą nieuleczalną. Dlatego tak ważne  jest wczesne jej rozpoznanie, bo to daje szansę na zatrzymanie schorzenia. Wiemy już, że jaskra często rozwija się bezobjawowo, dlatego wskazane jest aby po 30 roku życia badać się co 2 lata, a po 40 sprawdzać wzrok co rok. Ważne jest również badanie poziomu cholesterolu, ponieważ wysoki podnosi ciśnienie, które może uszkodzić nerw wzrokowy.

Jaskra pierwotna

Jaskra pierwotna powstaje gdy czynnik prowadzący do zaniku jaskrowego nerwu wzrokowego nie jest wynikiem innej choroby. Ta postać jaskry stanowi największą grupę. Klasyfikuje się ją w zależności od morfologii kata przesączania:
 
1.  Jaskra pierwotna z otwartym kątem przesączania
Za główne czynniki patogenetyczne uważa się: wzrost ciśnienia, ChUK, wiek, predyspozycje genetyczne.
 
2.  Jaskra pierwotna z zamykającym kątem przesączania.
Ujawnia się pod postacią ostrego ataku jaskry, który charakteryzuje się bardzo silnymi bólami oka i głowy, z towarzyszącymi nudnościami i wymiotami.

Diagnoza jaskry

Tonometria

Tonometria polega na badaniu ciśnienia wewnątrzgałkowego. Jest to prosty, bezbolesny zabieg, który umożliwia precyzyjne określenie ciśnienia w gałce ocznej, po wcześniejszym podaniu kropli do oczu. Zwykle jest to pierwsze badanie, któremu poddawany jest pacjent

Tonografia

žDzięki której można określić jakość odpływu cieczy z gałki ocznej. Do wykonania diagnozy używa się przyrządu zwanego tonometrem, który służy jednocześnie do badania w tonometrii.

Gonioskopia

Gonioskopia to badanie kąta przesączania za pomocą gonioskopu, posiadającego szereg zwierciadeł, dzięki którym możliwa jest ocena miejsca odpływy cieczy wodnistej. Gonioskopia pozwala odróżnić jaskrę z otwartym kątem przesączania od jaskry z zamkniętym kątem przesączania.

Perymetria

Perymetria to badanie pola widzenia, wykonywane jako jedno z podstawowych badań, służące do oceny stopnia zaawansowania, jak i kontroli jaskry w trakcie leczenia. Wymaga się od pacjenta bardzo dużego skupienia i ścisłej współpracy z lekarzem, gdyż na podstawie jego wypowiedzi wykreśla się pole widzenia. Badanie trwa do kilkudziesięciu minut.

Badanie tarczy nerwu wzrokowego

žBadanie tarczy nerwu wzrokowego ma bardzo duże znaczenie w badaniu jaskry i ocenie jej stopnia zaawansowania. W rozwiniętej postaci choroby oczu, tarcza nerwu wzrokowego ma barwę bledszą od prawidłowej, czego powodem jest uszkodzenie i zanik włókien nerwowych.

Pachymetria

žPachymetria to badanie pomaga określa grubość rogówki. W celu przeprowadzenia testu podaje się specjalne krople do oczu, następnie delikatnie dotyka się przedniej powierzchni oka (rogówki). Ustalono, że grubość rogówki może mieć wpływ na pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego. Testy przeprowadza się również przed zabiegami chirurgicznymi na rogówce.

Oftalmoskopia

žOftalmoskopia to badanie dna oka, które umożliwia ocenić siatkówkę, naczynia krwionośne, tarczę nerwu wzrokowego, plamkę żółtą. Odbywa się za pomocą wziernika ocznego, dzięki któremu okulista wpuszcza poprzez źrenicę snop światła, które oświetla dno oka.
 
žWszystkie powyższe badania są bezbolesne i nie zajmują wiele czasu. W okulistyce służą do postawienia prawidłowej oceny wady wzroku. Są podstawą rozpoznania rodzaju jaskry oraz podjęcia skutecznej metody leczenia.
žBardzo trudno jest z pełną odpowiedzialnością wykluczyć jaskrę na podstawie jednego badania specjalistycznego. Dlatego często, trzeba przeprowadzić kilka rodzajów analiz.

Leczenie farmakologiczna jaskry

žNowoczesne terapie jaskry oraz strategie postępowania z pacjentami mają poprawić jakości życia chorych.
žGłównym celem leczenia choroby oczu jest obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego i poprawa ukrwienia nerwu wzrokowego. Wybór metody leczenia zależy od rodzaju i stopnia zaawansowania wady wzroku.
žZgodnie z zaleceniami European Glaucoma Society wskazane jest rozpoczęcie leczenia od terapii farmakologicznej.
žW pierwszej kolejności podaje się krople do oczu, tabletki dopiero w ostateczności wykonuje się zabiegi chirurgiczne.
 
KROPLE DO OCZU
Na początku stosuje się krople do oczu zawierające beta blokery (Betoptic, Betaman), inhibitory anhydrazy węglanowej (Trusopt, Azopt) obniżające ciśnienie śródgałkowe. Leki zmniejszające produkcję cieczy wodnistej i ułatwiające jej prawidłowy odpływ (Jopidyna,Oftanex,Pivepol, Brimonidine).

Leczenie laserowe

žWykonuje się najczęściej w jaskrze z zamykającym się kątem przesączania, gdy nie pomagają krople lub gdy przyjmowanie leków jest niewskazane.
žPolega na przecięciu tęczówki w oku, co pomaga obniżyć ciśnienie w gałce ocznej (tzw. trabekuloplastyka).
žCzasami mimo zabiegu potrzebne jest dalsze leczenie za pomocą kropel. Zabieg laserem jest bezpieczny, nie powoduje stanu zapalnego ani krwawienia.

Leczenie chirurgiczne

žOperacje wykonuje się w sytuacji, gdy leczenie farmakologiczne lub leserem nie pomogło zahamować uszkodzenia nerwu wzrokowego oraz postępujących ubytków w polu widzenia.
žNajbardziej popularnym zabiegiem jest trabekulektomia, polegająca na udrożnieniu kąta przesączania poprzez wytworzenie przetoki, przez którą ciecz wodnista może wydostawać się z komory przedniej oka. Stosuje się ją wtedy, gdy trzeba szybko i mocno obniżyć ciśnienie wewnątrzgałkowe. Charakteryzuje się dużą skutecznością.
Zobacz również:
>>> Profilaktyka jaskry

Dodaj komentarz

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.