Charakterystyka składników cytoszkieletu (mikrofilamenty, filamenty pośrednie, mikrotubule)

Cytoszkielet

Cytoszkielet to sieć włóknistych białek, które jak sama nazwa wskazują wchodzą w skład „szkieletu” budowy komórki utrzymując jej kształt, a także umożliwiając jej ruch. 
Występuje we wszystkich eukariotycznych komórkach.

W skład cytoszkieletu wchodzą:

1.  Mikrofilamenty
2.  Filamenty pośrednie
3.  Mikrotubule

Aktyna

Białko kurczliwe, buduje grube miofilamenty, odpowiada za skurcz mięśnia.

Miozyna

Białko kurczliwe, buduje cienkie miofilamenty, odpowiada za skurcz mięśnia.

Mikrofilamenty zbudowane z aktyny

  • mają po 4-7 nm wielkości
  • stanowią dwa długie łańcuchy podjednostek aktynowych splecionych ze sobą
  • powodują ruch cytoplazmy i znajdujących się w niej organelli
  • jako włókna naprężniowe nadają kształt erytrocytom i fibrastom
  • tworzą mikrokosmki
  • uczestniczą w cytokinezie komórek zwierzęcych

Mikrofilamenty zbudowane z aktyny i miozyny

  • mają po 4-7 nm wielkości
  • zwężają komórkę podczas podziału
  • umożliwiają ameboidalne/odrzutowe ruchy komórki

Filamenty pośrednie

  • mają 8-10 nm wielkości
  • ich główną rolą jest zwiększenie wytrzymałości mechanicznej dlatego odpowiadają za utrzymanie kształtu komórki (funkcja statyczna/podporowa)
  • filamenty pośrednie tworzą różne białka:
keratyna tworząca nabłonki
desmina budująca mięśnie
wimentyna wchodząca w skład firoblastów i leukocytów
lamina budująca blaszkę jądrową
  • występują głównie w komórkach nabłonkowych, które są narażone na działanie dużych sił mechanicznych, m.in. w naskórku

Mikrotubule

  • mają 20-30 nm
  • wewnątrz są puste
  • zbudowane z tubuliny α i β
  • odpowiadają za ruch organelli
  • determinują rozmieszczenie organelli w komórce
  • budują wici i rzęski
  • tworzą wrzeciono podziałowe (kariokinetyczne) i centriole
  • przemieszczają chromosomy podczas podziału
  • tworzą szlaki transportu wewnątrzkomórkowego

Ciągła przebudowa cytoszkieletu

  • możliwa jest dzięki przeciwstawnym dwóm przeciwstawnym procesom polimeryzacji i depolimeryzacji;
  • Polimeryzacja – przyłączanie się nowych cząsteczek aktyny do mikrofilamentów; lub przemieszczenie się tubuliny α i β do mikrofilamentów;
  • Depolimeryzacja – odłączanie się aktyny i tubuliny.
Źródła:
1.  Holeczek J., Januszewska-Hasiec B., Kobyłecka J., Stawarz J., Stencel R.: Teraz Matura. Biologia Vademecum, Nowa Era, Warszawa 2015.
2.  Mikołajczyk M., Zygmunt J.: Vademecum Maturzysty Biologia. Najlepsze wydanie na rok 2018, Wydawnictwo Greg, Kraków 2017.

Leave a Reply

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.