Podstawowe pojęcia w zakresie geriatrii i gerontologii

GERONTOLOGIA jest to nauka o starości i o wszystkich związanych z nią zjawiskach i problemach (gr. Gerontom = stary, starzec).
Zagadnienia te są obszerne i różnorodne , dlatego gerontologiem może być nie tylko lekarz, ale i biolog badający zjawiska starzenia się w świecie roślin i zwierząt, socjolog zajmujący się społecznymi problemami starości ludzkiej oraz psycholog badający związane ze starzeniem zjawiska i zmiany psychiczne. Jest to nauka interdyscyplinarna.

Podgałęzie Gerontologii

  • Gerontologia porównawcza, gdzie badane są zestawienia dwu lub więcej populacji czy ustalonych procesów starzenia się pod względem różnic nacechowanych kulturowo, środowiskowo, genetycznie czy etnicznie.
  • Gerontologia biologiczna,
  • Gerontologia demograficzna,
  • Gerontologia społeczna bada warunki życia oraz potrzeby ludzi starszych, dążąc, do zaspokojenia tych potrzeb, a także analizuje role i zadania starszego pokolenia, tak w rodzinie jak i w społeczeństwie.

Gerontologia w ujęciu demograficznym

W większości współczesnych społeczeństw obserwuje się ich starzenie. Ilość narodzin maleje i proporcjonalny udział ludzi starych, poza okresem produktywności rośnie. Powoduje to problemy finansowe systemów emerytalno-rentowych. Szybki rozwój cywilizacji powoduje pojawienie się czynników wydłużających średnią długość życia całej populacji. Jednak osoby podatne na otyłość lub łatwo ulegające nałogom stają się ofiarami rozwoju. Ich średnia długość życia staje się krótsza niż dla reszty społeczeństwa.

Wiek kalendarzowy (chronologiczny)

Wiek kalendarzowy (chronologiczny) – liczba przeżytych lat.

Wiek biologiczny

Wiek biologicznyogólna sprawność i żywotność organizmu, zmniejszająca się w drugiej połowie życia równolegle do postępu wieku kalendarzowego. Oceniamy na podstawie wskaźników biochemicznych, biologicznych, antropologicznych, medycznych.

Klasyfikacja wg WHO

  • wiek podeszły 60 – 75 r.ż.
  • wiek starczy 75 – 90 r.ż.
  • wiek sędziwy, długowieczność – powyżej 90 r.ż.

Rewitalizacja

Odzyskiwanie i utrzymywanie szeregu podstawowych funkcji starego organizmu za pomocą psychoterapii, leków, diety i fizykoterapii.

Starzenie się fizjologiczne

Nieuniknione, ale zarazem prawidłowe i zdrowe. Jest to pewien ideał, którego w życiu właściwie nie znamy, gdyż zawsze łączy się on ze składowa patologiczną, która przejawia się w różnorodny sposób. Nieraz przez przyspieszenie procesów starczego zwyrodnienia, często w postaci wyraźnych chorobowych odchyleń.

Zadania gerontologii

  • badanie zmian wstecznych w ustroju,
  • badanie procesów starzenia się komórek, tkanek i narządów,
  • badanie zaburzeń korelacji czynnościowej między nimi,
  • ustalanie sposobów leczenia chorób wieku podeszłego i zapobiegania im (geriatria) oraz społeczną stroną problemu starzenia się ludności;

Gerontologia jest wiedzą znacznie bogatszą

Dotyczy nie tylko chorób wieku starszego, ale i warunków życia osób starszych, dochodów, ich wypoczynkiem, rekreacją, organizacją wolnego czasu, problemami psychologicznymi i społecznymi.

GERIATRIA

  • to dział medycyny wieku starszego.
  • Geriatrą może być tylko lekarz.
  • Geriatria zajmuje się głównie chorobami ludzi starzejących się i starych.
  • Historycznie wywodzi się z interny, jako „królowej nauk medycznych”, ale aktualnie obejmuje również inne zagadnienia związane ze schorzeniami wieku podeszłego, czerpiąc z m.in. z medycyny rodzinnej, neurologii czy psychiatrii.

Profilaktyka geriatryczna

Zapobieganie chorobom i niedołęstwu wieku starczego, ważna dziedzina geriatrii. To aktywizacja fizyczna, psychiczna oraz społeczna.

Średnia długość życia ludzi

  • Prehistoria 20 lat
  • Starożytny Egipt 21 lat
  • Starożytna Grecja 21-23 lat
  • Starożytny Rzym 21-23 lat
  • Średniowiecze 21-25 lat
  • XVIII w. 24-29 lat
  • XIX w. Ok. 38 lat
  • XX w. 48-60 lat

Przyczyny rozwoju geriatrii

  • Rozwój cywilizacji, który sprawia, że życie ludzkie wydłuża się.
  • Coraz więcej osób dożywa starości.
  • Zmniejsza się śmiertelność niemowląt i dzieci.
  • Obecnie w krajach naszej cywilizacji mężczyźni żyją przeciętnie 68-69 lat, kobiety 74 – 76 lat.
  • Ogromne osiągnięcia nauk medycznych w zakresie szczepień ochronnych i zastosowania antybiotyków do zwalczania i zapobiegania chorobom wysoko zakaźnym i innym bionozom (ospa prawdziwa, żółta gorączka, dżuma, cholera, malaria.
  • Opieka prenatalna, okołoporodowa i poporodowa nad matką i dzieckiem.
  • Śmiertelność noworodków na 1000 porodów wynosi przeciętnie 9-20 nowo urodzonych ( w XIX w. 100-200 przy równoczesnej dużej umieralności rodzących młodych matek).
  • Dobra organizacja życia zbiorowego, administracji ekonomicznej i medycznej w większości państw o wysokim stopniu cywilizacji działalność WHO, ONZ, UE. Krajom potrzebującym udzielana jest skuteczna pomoc medyczna i żywnościowa.
  • Rozbudowa i przestrzeganie zasad moralnych i prawnych między innymi dotyczących ludzi starych, opieka nad nimi w rodzinie i społeczeństwie, rodziny wielopokoleniowe.

Pomoc geriatryczna - 3 główne kierunki

1.  Pomoc profilaktyczna – poradnie profilaktyczne, co zrobić aby uchronić się od chorób i niedołęstwa starości.
2.  Pomoc lecznicza – leczenie chorób występujących u ludzi starszych.
3.  Pomoc opiekuńcza – stała opieka.

Leave a Reply

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.