Budowa, funkcje oraz występowanie LIZOSOMU

Występowanie i powstawanie lizosomu

Budowa lizosomu

  • Lizosomy to niewielkie pęcherzyki otoczone pojedynczą błoną białkowo-lipidową.
  • Wypełnione są enzymami hydrolitycznymi (trawiennymi) – rozkładającymi białka, cukry, kwasy nukleinowe i tłuszcze (czyli składniki dostarczone z zewnątrz na drodze endocytozy)
  • Końcowe produkty trawienia (tj. cukry proste, aminokwasy, nukleotydy) transportowane są z lizosomu do cytoplazmy. Tam mogą zostać wykorzystane do wytworzenia nowych związków organicznych bądź transportowane dalej, poza granice komórki.

Funkcje lizosomu

  • Trawienie wewnątrzkomórkowe cząstek pokarmowych.
  • Trawienie wewnątrzkomórkowe zużytych i uszkodzonych organelli komórki – co umożliwia regenerację i odbudowę organizmu.

Samotrawienie komórki

  • Enzymy trawienne muszą być zamknięte w lizosomach.
  • Uwolnienie enzymów trawiennych do wnętrza komórki spowodowało by jej samostrawienie. Proces ten zachodzi po śmierci organizmów.
  • Błona białkowo-lipidowa otaczająca lizosom po jakimś czasie ulega uszkodzeniu. Wówczas enzymy trawienne dostają się do cytoplazmy komórki, rozpoczynając proces jej rozkładu.

Kwaśne środowisko lizosomu

  • Lizosom wypełniony jest enzymami hydrolitycznymi tworzącymi kwaśne środowisko organellum.
  • Enzym błonowy H+-ATP-aza nazywany również pompą protonową (pompą H+) – odpowiada za utrzymanie niskiego pH wewnątrz lizosomu (czyli utrzymanie kwaśnego środowiska)
  • Pompa protonowa/pompa H+ transportuje jony wodoru z cytoplazmy do wnętrza lizosomu.
Źródła:
1.  Fuerst J.: Biologia. Vademecum liceum, technikum. Wydawnictwo GREG, Kraków 2008.
2.  Fuerst J., Jakubowska A., Król I.: Tablice. Biologia. Chemia. Wydawnictwo „GREG”, Kraków 2018.
3.  Holeczek J., Januszewska-Hasiec B., Kobyłecka J., Stawarz J., Stencel. J.: Teraz Matura 2019. Biologia Tuż przed Egzaminem. Nowa Era, Wydanie II, Warszawa 2017.
4.  Holeczek J., Januszewska-Hasiec B., Kobyłecka J., Stawarz J., Stencel R.: Teraz Matura. Biologia Vademecum, Nowa Era, Warszawa 2015.
5.  Mikołajczyk M., Zygmunt J.: Vademecum Maturzysty Biologia. Najlepsze wydanie na rok 2018, Wydawnictwo Greg, Kraków 2017.
6.  Pyłka Gutowska E.: Vademecum Maturzysty Biologia, Wyd. „Oświata”, Warszawa 2002.
7.  https://www.britannica.com/science/lysosome

Leave a Reply

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.