Wątroba – największy gruczoł organizmu człowieka: budowa oraz funkcje

Edytowano:
24-04-2021, godz. 16:25
Budowa wątroby

Budowa wątroby

Wątroba jest największym gruczołem w organizmie człowieka. Zbudowana jest z czterech płatów. Za pomocą przewodu wyprowadzającego połączona jest z dwunastnicą.

Funkcje wątroby:

  • produkuje żółć, która emulguje tłuszcze
  • wytwarza mocznik z amoniaku
  • bierze udział w wytwarzaniu białek osocza krwi, m.in:
    • heparyny
    • protrombiny
 
  • uczestniczy w rozkładzie hemoglobiny oraz zbędnych hormonów
  • przeprowadza:
    • glikogenezę
    • glikogenolizę
    • detoksykację, m.in. trucizn, etanolu
 
  • magazynuje:
    • glikogen
    • żelazo
    • witaminy: A, D3, B12, K

Ukrwienie wątroby

Krew dopływa do wątroby dwoma naczyniami:
  • tętnicą wątrobową
  • żyłą wrotną
Krew opuszcza wątrobę żyłami wątrobowymi.

Tętnica wątrobowa

  • Tętnica wątrobowa jest odgałęzieniem aorty.
  • Zaopatruje wątrobę w tlen.

Żyła wrotna

  • Żyła wrotna transportuje do wątroby krew ze składnikami odżywczymi (wchłoniętymi z procesu trawienia zachodzącym w jelicie cienkim).

Żyły wątrobowe

  • Żyłami wątrobowymi krew opuszcza wątrobę.
  • Krew opuszczająca wątrobę jest oczyszczona z toksyn i zawiera mniej składników odżywczych.

Krążenie wrotne - funkcja

Krążenie wrotne zapobiega gwałtownemu oraz niepożądanemu wzrostowi składników odżywczych we krwi po posiłku – ponieważ dostarczona do wątroby krew jest w niej „oczyszczona” z nadmiaru substancji pokarmowych.

Żółć

  • Żółć jest płynną substancją, wytwarzaną w hepatocytachw komórkach wątroby. Uważana jest za naturalny detergent, który emulguje tłuszcze w procesie trawienia.
  • Skład żółci:
    • woda
    • składniki stałe (m.in. kwasy żółciowe, kwasy tłuszczowe, fosfolipidy, cholesterol, barwniki będące produktami rozkładu hemoglobiny)
  • Nadmiar żółci magazynowany jest w pęcherzyku żółciowym.

Kwasy żółciowe zawarte w żółci

  • Kwasy żółciowe produkowane są przez siateczkę śródplazmatyczną gładką hepatocytów.
  • Działanie kwasów żółciowych polega na emulgacji tłuszczów (rozbijaniu ich na mniejsze krople).
  • Kwasy żółciowe występują w postaci zjonizowanej.
  • Zbudowane są z części hydrofobowej oraz z części hydrofilowej – naładowanej ujemnie.
  • Częścią hydrofobową kwasy żółciowe wnikają do wnętrza kropli tłuszczu, natomiast część hydrofilowa pozostaje na zewnątrz.
  • Ujemnie naładowane fragmenty kwasów żółciowych odpychają się, co uniemożliwia ponowne połączenie się małych kropli tłuszcze w większe krople.

Cholecystokinina (CCK)

Cholecystokinina (CCK):
  • jest hormonem peptydowym wydzielanym przez śluzówkę dwunastnicy (hormon tkankowy);
  • w swojej budowie podobna jest do gastryny;
  • wydzielana jest pod wpływem tłuszczów znajdujących w treści pokarmowej;
  • działa również jako neurohormon w ośrodkowym układzie nerwowym
  • powoduje:
    • wydalenie żółci z pęcherzyka żółciowego do dwunastnicy
    • wydalenie soku trzustkowego (wraz z insuliną) z trzustki do dwunastnicy
  • spowalnia perystaltykę jelit, umożliwiając dłuższy kontakt tłustego pokarmu z lipazami
  • hamuje uczucie głodu
Źródła:
1.  Mikołajczyk M., Zygmunt J.: Vademecum Maturzysty Biologia. Najlepsze wydanie na rok 2018, Wydawnictwo Greg, Kraków 2017.
2.  Holeczek J., Januszewska-Hasiec B., Kobyłecka J., Stawarz J., Stencel R.: Teraz Matura. Biologia Vademecum, Nowa Era, Warszawa 2015.
3.  https://pl.freepik.com/darmowe-wektory/naukowe-medyczne-anatomii-watroby_5135403.htm#page=1&query=naukowe%20medyczne%20anatomii&position=0

Leave a Reply

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.